Affordable Access

Dil ve İktidar İlişkileri Doğrultusunda Dil Planlaması ve Türk Dil Devrimi

Authors
Publisher
Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü
Publication Date
Keywords
  • Sosyal Bİlİmler (Genel)

Abstract

untitled 44 Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Cilt 7, Sayı:2, 2005 DİL VE İKTİDAR İLİŞKİLERİ DOĞRULTUSUNDA DİL PLANLAMASI VE TÜRK DİL DEVRİMİ Öğr. Gör. Özden Fidan DEÜ Fen-Edebiyat Fakültesi Dilbilim Bölümü Dil planlaması (language planning), genelde “Dilin değişim sürecine amaçlı ve planlı müdahale” olarak tanımlanmaktadır (Aktuna, 1995; Wardhaugh, 1997; İmer1998). Bu müdahale, düzenlenmiş bir dil planlaması çerçevesinde belirlenen resmi ya da gayrı resmi politikalar doğrultusunda belli bir dilin ya da aynı dil içinde var olan farklı değişkeler arasından belli bir değişkenin ayrıcalıklı ve/ veya saygın duruma getirilmesini ya da belli bir dilin toplumsal iletişim düzleminde daha işlevsel duruma getirilmesi çabalarını içerir. Bu amaçlı çabalar sonucunda, söz konusu dilin ya da değişkenin sesletim, sözlükçe, dilbilgisi ve yazım kurları sptanıp dil dizgesinin yerleşikleşir ya da belli bir düzenlilik içinde sürerliği sağlanır. Bu belirlemeler doğrultusunda dil planlaması süreci, üzerinde çalışılması kararlaştırılmış dilin statüsünün belirlenmesine yönelik olarak statü planlaması (status planning) ya da dilin kendi içinde bazı düzenlemelere gidilmesi amacıyla bütünce planlaması (corpus planning) etkinliklerinde birinin ya da her ikisinin birden uygulanmasıyla gerçekleştirilir. Statü Planlaması (status planning), Belli bir dilsel topluluğun dilinin yüklendiği işlevleri tayin etmek amacıyla yapılan çalışmadır. Bu çalışmalar doğrultusunda, temelde iletişim işlevi yüklenmiş dil, aynı zamanda belli bir ülkenin sınırları içinde resmi dil, ölçünlü dil(yani standart dil mesela İstanbul türkçesi), eğitim dili, yazı dili gibi işlevlerle tanımlanır ve toplumsal yapı içindeki statüsünü kazanır. Bir dilin toplumsal düzlemdeki işlevlerinin belirlenmesi, o dilin söz konusu toplum içindeki “temsil” değerinin belirlenmesi anlamına gelmektedir. Bir başka deyişle, statü planlaması yapılan ve bu sayede saygınlaşan dil, o dili kulla

There are no comments yet on this publication. Be the first to share your thoughts.